{"id":34,"date":"2022-10-19T14:26:24","date_gmt":"2022-10-19T14:26:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/visit-educate-explore\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/"},"modified":"2024-02-26T10:42:09","modified_gmt":"2024-02-26T10:42:09","slug":"cardiff-blitz-1941","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/","title":{"rendered":"Blitz Caerdydd 1941"},"content":{"rendered":"\n<p>Yn ystod gaeaf 1940-41, cynhaliwyd ymgyrch fomio ffyrnig gan y Luftwaffe ar Lundain a threfi a dinasoedd mwayf Prydain. Ar Ionawr 2il 1941, tro Caerdydd oedd hi i ddioddef ei chyrch fwyaf gan arwain at farwolaeth 165 o bobl, gyda 427 yn cael eu niweidio\u2019n ddifrifol.<\/p>\n\n\n\n<p>Yn gynnar yn y cyrch, glaniodd fomiau parasiwt ar Landaf. Bu i\u2019r parasiwt cyntaf fynd ynghlwm ym meindwr T\u0175r Prichard cyn glanio yn y fynwent ar ochr ddeheuol y Gadeirlan. Ffrwydrodd gan greu twll enfawr a distrywio nifer o feddau, T\u0177\u2019r Cabidwl a tho\u2019r corff, yr eil ddeheuol a\u2019r gangell.<\/p>\n\n\n\n<p>Cwympodd rhan helaeth o\u2019r to gan ddistrywio\u2019r rhelyw o\u2019r celfi gan gynnwys y bedyddfaen, y pulpud, y c\u00f4r, seddau\u2019r Canoniaid a\u2019r organ. Roedd y triptych gan Rosetti a pheth o\u2019r gwydr lliw Fictorianiadd eisioes wedi cael ei symud i storfa ddiogel ond collwyd gweddill y gwydr gan gynnwys y ffenestri gorllewinol. Yn ffodus, ni aeth yr adeilad ar d\u00e2n.<\/p>\n\n\n\n<p>Yn syth wedi\u2019r cyrch, cliriwyd y malurion a sicrhawyd fod y strwythur yn ddiogel. Dymchwelwyd rhan uchaf y meindwr a gweddillion y to.<\/p>\n\n\n\n<p>Ar y Sul canlynol, cynhaliwyd yr addoliad yn Nh\u0177\u2019r Deon cyn symud yn fuan i Gapel Mair a\u2019r Cysegr. Atgyweiriwyd y to fel bod cymaint o seddau \u00e2 phosib ar gael ond ni orffenwyd y Gwaith nes Ebrill 1942. Yma y cynhaliwyd gwasanaethau hyd ddiwedd 1957. Nid oedd modd trefnu adferiad pellach tan ddiwedd y rhyfel ym 1945.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/app\/uploads\/2023\/03\/Archive-photo-of-Cathedral-after-blitz-300x213-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1021\" width=\"479\" height=\"340\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p>Er i 1945 olygu diwedd y rhyfel, cyfyngwyd adnoddau ar gyfer adeiladu anghenrheidiol am nifer o flynyddoedd fel bod ychydig iawn o waith adfer cyn y bu i\u2019r pensaer Syr Charles Nicholson farw\u2019n sydyn. Apwyntiodd y Deon Newydd, Glyn Simon, George Pace fel ei olynydd. Roedd Pace yn bensaer ifanc a sefydlodd bractis yng Nghaer Efrog, gan arbenigo mewn pensaern\u00efaeth eglwysig. Argymhellwyd Pace i\u2019r Deon Simon gan Eric Milner-White, Deon Eglwys Gadeiriol Caer Efrog.<\/p>\n\n\n\n<p>Cyngor Syr Charles Nicholson i\u2019r Deon a\u2019r Cabidwl oedd i ddychwelyd y Gadeirlan i\u2019w ffurf blaenorol ond nid oedd Pace a\u2019r Deon Simon o\u2019r un farn. Dewisodd Pace adnewyddu gwaith cynharach lle\u2019n bosib ond lle\u2019r oedd angen gwaith newydd, arddull yr 20fed ganrif oedd i gymeryd blaenoriaeth gan uno\u2019n ofalus gyda\u2019r gwreiddiol. Dyma\u2019r athroniaeth oedd yn sail i\u2019r holl adferiad. Pan etholwyd Glyn Simon yn Esgob Abertawe ac Aberhonddu, fe\u2019i olynwyd gan Eryl Thomas a weithiodd yn agos gyda Pace gan barhau \u00e2\u2019r un athroniaeth.<\/p>\n\n\n\n<p>Yn ogystal ag adfer yr hyn a oroesodd, bu i\u2019r adferiad gyflwyno nodweddion newydd megis y nenfwd pren yn y corff a\u2019r gangell, ail-osod y cysegr, Bwa Majestas oedd yn sail i ran o\u2019r organ a cherflun Christ yn ei Fawredd gan Sir Jacob Epstein. Yn ogystal \u00e2 hyn, adeiladwyd capel Newydd ar gyfer y Gatrawd Gymreig a\u2019r ymdeithffordd i D\u0177\u2019r Prebend. Ni ddychwelyd y Rossetti i\u2019r Allor Fawr ond yn hytrach fe\u2019i leolwyd mewn Capel Sant Illtud Newydd yn y pen gogledd-orllewinol. Ni chafodd y gwydr lliw ei ail-osod ond yn hytrach dewisodd Pace ddefnyddio golau naturiol drwyddi draw.<\/p>\n\n\n\n<p>Coronwyd yr adferiad pan gynhaliwyd Gwasanaeth Diolchgarwch arbennig, yng nghwmni\u2019r Frenhines a Dug Caeredin ym mis Awst 1960, bron i ugain mlynedd ar \u00f4l y bomio. Fe\u2019i ystyrir yn un o\u2019r campweithiau mwyaf yng ngyrfa hir a nodedig George Pace.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/www.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/app\/uploads\/2023\/03\/Western-Mail-2-300x258-1.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1020\" width=\"492\" height=\"423\" \/><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yn ystod gaeaf 1940-41, cynhaliwyd ymgyrch fomio ffyrnig gan y Luftwaffe ar Lundain a threfi a dinasoedd mwayf Prydain. Ar Ionawr 2il 1941, tro Caerdydd oedd hi i ddioddef ei chyrch fwyaf gan arwain at farwolaeth 165 o bobl, gyda 427 yn cael eu niweidio\u2019n ddifrifol. Yn gynnar yn y cyrch, glaniodd fomiau parasiwt ar &hellip; <a href=\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/\">Continued<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1504,"parent":33,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"class_list":["post-34","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"acf":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.2 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Blitz Caerdydd 1941 - Eglwys Gadeiriol Llandaf<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"noindex, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"en_US\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Blitz Caerdydd 1941 - Eglwys Gadeiriol Llandaf\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Yn ystod gaeaf 1940-41, cynhaliwyd ymgyrch fomio ffyrnig gan y Luftwaffe ar Lundain a threfi a dinasoedd mwayf Prydain. Ar Ionawr 2il 1941, tro Caerdydd oedd hi i ddioddef ei chyrch fwyaf gan arwain at farwolaeth 165 o bobl, gyda 427 yn cael eu niweidio\u2019n ddifrifol. Yn gynnar yn y cyrch, glaniodd fomiau parasiwt ar &hellip; Continued\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Eglwys Gadeiriol Llandaf\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-02-26T10:42:09+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1244\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"829\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"4 munud\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/\",\"url\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/\",\"name\":\"Blitz Caerdydd 1941 - Eglwys Gadeiriol Llandaf\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg\",\"datePublished\":\"2022-10-19T14:26:24+00:00\",\"dateModified\":\"2024-02-26T10:42:09+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"cy\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"cy\",\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg\",\"width\":1244,\"height\":829},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Discover the Cathedral\",\"item\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":3,\"name\":\"Hanes y Gadeirlan\",\"item\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":4,\"name\":\"Blitz Caerdydd 1941\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/#website\",\"url\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/\",\"name\":\"Eglwys Gadeiriol Llandaf\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"cy\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Blitz Caerdydd 1941 - Eglwys Gadeiriol Llandaf","robots":{"index":"noindex","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"og_locale":"en_US","og_type":"article","og_title":"Blitz Caerdydd 1941 - Eglwys Gadeiriol Llandaf","og_description":"Yn ystod gaeaf 1940-41, cynhaliwyd ymgyrch fomio ffyrnig gan y Luftwaffe ar Lundain a threfi a dinasoedd mwayf Prydain. Ar Ionawr 2il 1941, tro Caerdydd oedd hi i ddioddef ei chyrch fwyaf gan arwain at farwolaeth 165 o bobl, gyda 427 yn cael eu niweidio\u2019n ddifrifol. Yn gynnar yn y cyrch, glaniodd fomiau parasiwt ar &hellip; Continued","og_url":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/","og_site_name":"Eglwys Gadeiriol Llandaf","article_modified_time":"2024-02-26T10:42:09+00:00","og_image":[{"width":1244,"height":829,"url":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg","type":"image\/jpeg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_misc":{"Est. reading time":"4 munud"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/","url":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/","name":"Blitz Caerdydd 1941 - Eglwys Gadeiriol Llandaf","isPartOf":{"@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg","datePublished":"2022-10-19T14:26:24+00:00","dateModified":"2024-02-26T10:42:09+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#breadcrumb"},"inLanguage":"cy","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"cy","@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#primaryimage","url":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg","contentUrl":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/app\/uploads\/sites\/2\/2023\/05\/Garden-of-Remembrance-pillar-BW5R1149-1.jpg","width":1244,"height":829},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/cardiff-blitz-1941\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Discover the Cathedral","item":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/"},{"@type":"ListItem","position":3,"name":"Hanes y Gadeirlan","item":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/discover-the-cathedral\/history-of-the-cathedral\/"},{"@type":"ListItem","position":4,"name":"Blitz Caerdydd 1941"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/#website","url":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/","name":"Eglwys Gadeiriol Llandaf","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"cy"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/34","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=34"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/34\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4489,"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/34\/revisions\/4489"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/33"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1504"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/staging.llandaffcathedral.org.uk\/cy\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=34"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}